De eerste weken van het schooljaar, ook de Gouden Weken genoemd, bepalen de sfeer in je klas voor de rest van het jaar. Het is de periode waarin je als leerkracht de basis legt voor een positieve groepssfeer en een veilige leeromgeving. Met deze 7 werkvormen leg je in de eerste mentorlessen een stevige basis: leerlingen leren elkaar (en jou) kennen, je maakt samen duidelijk welke regels en cultuur je wilt, en je zet meteen de toon voor hoe je omgaat met fouten maken. Of je nu op zoek bent naar een speelse kennismakingsactiviteit of een dieper gesprek over groepscultuur, hieronder vind je zeven beproefde werkvormen om het schooljaar 2026-2027 goed te beginnen.
Â
Laat leerlingen een handleiding over zichzelf schrijven.
Dit idee komt van Blendle waar elke werknemer en manager een handleiding over zichzelf schrijft om zo het samenwerken te bevorderen. Hieronder zie je een aangepaste versie die je met je klas kan gebruiken. Elke leerling is weer anders en heeft een andere aanpak nodig. Daarnaast is het fijn om leerlingen aan het begin van het jaar na te laten denken over hoe zij het fijnste werken, wat ze van jou nodig hebben en wat ze willen dat je weet. Schrijf ook zelf een handleiding over jezelf als mentor zodat leerlingen weten wat ze van jou kunnen verwachten en wat jij van hen verwacht.
Â
Teken elkaar
Dit idee werd gedeeld in deFacebookgroep Bovenbouwwereld (5-8) docenten door Meester Pieter, maar ik denk dat een vo-bovenbouwklas dit ook nog een hilarische opdracht zal vinden.
Teken elkaar is een hilarische activiteit waarbij de kinderen telkens een klein stukje van het gezicht van een klasgenoot verder tekenen. De kinderen maken twee kringen: een binnen- en een buitenkring. Iedere leerling heeft een tekenpapiertje + een potlood en en schrijft zijn/haar naam op het blad. De leerkracht geeft een kleine tekenopdracht die ze in 30 seconden moeten uitvoeren. Bijvoorbeeld: ‘Teken de contour van het hoofd’, ‘Teken de ogen’ of ‘Teken de haren’, etc. De kinderen uit de binnenkring tekenen de kinderen van de buitenkring en andersom. De binnen- en buitenkring wisselen dus hun tekenpapier uit. Na 30 seconden krijgen ze hun eigen blad weer terug. Daarna draait de buitenkring één plekje door naar rechts. Nu krijgen alle leerlingen een nieuwe tekenopdracht. Zo gaat het een aantal rondes door.
Â
De Gouden Weken Theater
Wil je de gouden weken breder aanpakken met de klas, bijvoorbeeld voor groep 5 tot en met 8? Jeugdtheater Hofplein biedt hiervoor het programma De gouden weken inzetten met theater, dans en zang, waarbij leerlingen via theater, dans en zang elkaar beter leren kennen en samen groepsregels vaststellen. Dit programma is beschikbaar voor scholen in de regio Rotterdam.
Â
Â
Geschreven en ongeschreven regels quiz
Wat waren de regels van de school ook alweer. Mocht er nou wel of niet Red Bull gedronken worden? Wat moet je dan als je te laat bent? Mag ik mijn telefoon aanhebben in de les? Hieronder zie je een voorbeeld van hoe je de geschreven regels in de vorm van een quiz kan bespreken.
Dan hebben we ook nog de ongeschreven regels in de klas die voor de cultuur gaan zorgen. Laat leerlingen over deze vragen schrijven en de antwoorden opschrijven op een poster.
-Wat voor soort klas willen wij zijn?Â
-Hoe willen we samenwerken?
Lees meer over het belang van de geschreven en ongeschreven regels in deze blogpost van stichting school en veiligheid.
Onderdeel van een veilige klascultuur is ook het gesprek over pesten en plagen, en waar voor jouw klas de grens ligt. Wil je dit gesprek grondiger aanpakken dan met een quiz alleen? De Gastles over pesten van de Fleur Bloemen Stichting maakt leerlingen bewust van de gevolgen van pestgedrag en het verschil tussen plagen en pesten, en je krijgt er als docent professioneel lesmateriaal bij om zelf mee verder te gaan.
Â
Gezamenlijke Spotify lijst
Van welke hitjes krijgen jouw leerlingen zin om de dag te beginnen? Maak een Spotify Playlist aan, klik op de drie stipjes en maak er een gezamenlijke playlist van. Deel deze nu met je leerlingen en ze kunnen er zelf liedjes aan toevoegen.
Â
Stel jezelf voor aan de hand van een moodboard
In de eerste lessen van het jaar moet je ook je leerlingen jou laten kennen. Ik doe dit vaak aan de hand van één powerpoint slide met zo’n 6 foto’s erop die een kijkje geven in mijn leven en wie ik ben. Een foto van de vakantie, waar ik heb gewoond, mijn hockeyteam, en andere hobbies. Voor mij was dit ook altijd een laagdrempelige manier om uit de kast te komen door een vakantie foto met mn vriendin te laten zien. Dan hebben we dat alvast maar gehad.
Wanneer je laptops of iPads in de klas hebt kan je je leerlingen ook de tijd geven in de les om hun eigen moodboard te maken. Ze zijn zo eigen baas over wat ze over hun leven willen delen en laten zien. Leerlingen kunnen uren door hun eigen foto’s bladeren dus zorg er wel voor dat je ze een strakke tijdsplanning geeft. Laat ze daarna in groepjes, hun moodboards presenteren en vragen stellen aan elkaar.
Â
De faalbuiging
De eerste mentorlessen zijn er ook voor om meteen de toon te zetten van welk soort gedrag je in de klas wilt zien. In mijn klassen wilde ik een sfeer creëeren van hard werken, maar waar wel ruimte is voor fouten maken en lachen. Hiervoor gebruik ik vaak de failure bow, of terwijl de faalbuiging. Wat we hiervoor nodig hebben is een snelle en leuke activiteit waarbij veel fouten worden gemaakt, bijvoorbeeld tot 3 tellen.
Tot 3 tellen, dat kan toch iedereen. Maar niet als je het samen gaat doen.
Het werkt zo.
In tweetallen gaan de leerlingen tot 3 tellen. Leerling 1 zegt, “één”, leerling 2 zegt, “twee”, leerling 1 zegt “drie”, leerling 2 begint dan weer bij één, leerling 1 zegt “twee” en zo verder. Klinkt als een makkelijke opdracht maar gaat geheid mis. Wanneer het mis gaat roept de ander “woohooo” en maakt de leerling die de fout had gemaakt een diepe buiging, de faalbuiging. Ze lachen er even om en proberen dan opnieuw. Je kan de oefening uitbreiden door 1,2 en drie één voor één te veranderen in een klap in de handen, stampen op de grond en een draai om je as.
In mijn klas zorgde dit voor een fijne cultuur waarbij fouten maken en weer door gaan onderdeel was van het leerproces. Door het roepen van woohoo! en de leerling een buiging laten maken creëer je een gedeelde taal waarmee je leerlingen begrijpen dat ze hier niet bang voor hoeven zijn. Het belangrijkste is dat je daarna weer doorgaat. De failure bow mag niet een excuus zijn voor de jolige leerling die zijn huiswerk niet heeft gemaakt en er dan denkt mee weg te komen. Het is ook niet een manier om een 3 voor je toets weg te lachen. Het is voor de leerling die een spannende presentatie aan het geven is maar een verkeerde foto op haar slide heeft staan. In plaats van dat het gevoel van schaamte en verlegenheid overhand neemt, kan ze het benoemen een buiging maken en met opgeheven hoofd verder gaan.
Â
Video aan toekomstige zelf
Zo rond de kerst komt er altijd een motivatie inzinking. Vraag leerlingen om een korte selfie video op te nemen waarin ze hun doelen stellen voor dit jaar en tips geven aan hun toekomstige zelf wanneer ze het over een paar maanden niet meer zien zitten.
Bewaar de video’s en speel ze af wanneer je een moment hebt met je klas bijvoorbeeld bij de kerstviering of bij de start van het nieuwe jaar.
Bovenstaande werkvormen zijn een mooi begin, maar het schooljaar houdt natuurlijk niet op na de eerste weken. Voor meer inspiratie voor je mentorlessen het hele jaar door, bekijk het volledige aanbod onder de tag mentorles. Thema’s zoals als mentale gezondheid en schermgebruik, verantwoord omgaan met kunstmatige intelligentie, en sociale veiligheid zijn onderwerpen die dit schooljaar bij veel scholen bovenaan de agenda staan. Kijk dus alvast rond bij de programma’s die hierbij aansluiten en vraag via de contactformulieren op die pagina’s tijdig informatie aan, zodat je op tijd bent voor het plannen in je jaarprogramma.
