Achter schilderijen schuilt meer chemie dan je denkt. Met de topstukken uit het Rijksmuseum kun je chemische onderwerpen prachtig en toegankelijk introduceren aan leerlingen met onderstaand lesmateriaal.
Hoe lang moest Rembrandt wachten voordat zijn verf droog was? Wat maakt olieverf zo bijzonder? Weet je hoeveel verschillende chemische reacties er in een drogende olieverf plaatsvinden?
Trefwoorden: polymerisatie, vetten en oliën, dubbele bindingen, micro/macro, radicalen, oxidatie
Hoeveel figuren staan er op de Staalmeesters? Hoeveel verschillende elementen zijn er te vinden in de Staalmeesters? Hoe kun je meten of Rembrandt met verkoolde botten schilderde?
Trefwoorden: atoomstructuur, het periodiek systeem, spectroscopie, infraroodlicht, Röntgenstraling, elektronen.
Wat is de overeenkomst tussen de 17de-eeuwse jurk van het meisje en een 21ste-eeuwse spijkerbroek? Hoe win je een blauw pigment uit een groene plant? Welke verandering in molecuulstructuur maakt een blauw pigment paars?
Trefwoorden:Â oxidatie, fermentatie, dubbele bindingen, kleur, organische chemie, resonantiestructuren
Waarom zien de asperges er op dit schilderij transparant uit? Was dit de bedoeling van de schilder? Wat gebeurt er met loodwit als het 400 jaar lang in een olieverf zit?
Trefwoorden: vetten en oliën, vetzuren, verzeping, zouten, zuren en basen
Kan een vrucht of bloem ook verwelken in een 17de-eeuws stilleven? Is koningsgeel een organisch of anorganisch pigment? En hoe veilig werkten schilders vroeger met giftige pigmenten?
Trefwoorden:Â redox, oplosbaarheid, elektronenconfiguratie, oxidatietoestanden
Is een kunstwerk altijd compleet? Kun je schilderen met ei? Met welke techniek kunnen we het bindmiddel van de schilder achterhalen?
Trefwoorden:Â eiwitten, emulsie, infraroodspectroscopie
Waarom zijn de blaadjes in de vaas blauw? Hoe maak je van een organische rode kleurstof een rood pigment? Waarom zien we gele lak als geel?
Trefwoorden:Â redox, Lewisstructuren, reactiemechanismen, oplosbaarheid, zuren en basen, orbitaaltheorie, scheidingstechnieken
Het lesmateriaal is tot stand gekomen dankzij bijdragen van scheikundeleraren, scheikundigen van de Universiteit van Amsterdam, kunsthistorici, restauratoren, natuurwetenschappelijk onderzoekers en educatiemedewerkers van het Rijksmuseum.
Voor vragen of opmerkingen kunt u contact opnemen met onderwijs@rijksmuseum.nl
Voeg een review toe